DỰ ÁN “QUỸ CHUẨN BỊ VÀ KHỞI ĐỘNG DỰ ÁN” - PPSSF

A. Giới thiệu chung

Đầu tư công ở Việt Nam, đặc biệt là cho các dự án cơ sở hạ tầng, phần lớn bị trì trệ sơ với tiến độ ban đầu. Tình trạng này cũng tương tự như đối với các khoản đầu tư của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và các nhà tài trợ khác. Tỷ lệ giải ngân của các dự án được tài trợ bởi ngân hàng ở Việt Nam đã tăng mạnh trong suốt những năm gần đây tuy nhiên cơ bản vẫn thấp hơn tỷ lệ các cam kết mới đang được thực hiện. Kết quả là việc gia tăng liên tục những nguồn quỹ không được giải ngân, có thể vượt quá 10 tỷ đô la Mỹ tính đến năm 2015.

Liên quan tới việc thực hiện danh mục đầu tư, báo cáo rà soát danh mục đầu tư quốc gia Việt Nam của ADB cho thấy việc tìm hiểu thực tế 12 – 18 tháng từ ngày khoản vay có hiệu lực, cộng thêm 2 năm khởi động dự án và trao hợp đồng đầu tiên, và khoảng thời gian gia hạn hợp đồng thêm 2 năm nữa.

Dự án “Quỹ Chuẩn bị và Khởi động Dự án” – PPSSF được thực hiện nhằm hỗ trợ những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc cải thiện hiệu quả thực hiện của các dự án. Để đạt được mục tiêu đó, dự án sẽ cung cấp hỗ trợ bằng các hoạt động chuẩn bị cần thiết cho dự án, bao gồm các hợp phần tiến độ và chất lượng. Quỹ chuẩn bị dự án mới có thể được sử dụng để cung cấp hỗ trợ cho các nghiên cứu tính khả thi, thiết kế chi tiết, đấu thầu và các hoạt động chuẩn bị dự án cần thiết khác của tất cả các lĩnh vực phát triển.

Sự tham gia của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) chú trọng đến hầu hết các lĩnh vực phát triển của Việt Nam, từ việc hỗ trợ chính sách đến tăng cường năng lực và thực hiện đầu tư. Với kiến thức toàn cầu và hiểu biết về quốc gia, ADB đã góp phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị và thực hiện các dự án tại Việt Nam và do đó hỗ trợ hiệu quả công tác cải cách thủ tục hành chính mà các quá trình này đòi hỏi.

B.  Mục tiêu phát triển của dự án

Mục tiêu phát triển của dự án là giúp các cơ quan của Chính phủ trong công tác lập kế hoạch và chuẩn bị các dự án đầu tư công hiệu quả và theo tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Các kết quả cần đạt được của dự án sẽ bao gồm:

  • Chuẩn bị tốt hơn cho các dự án, thông qua việc cung cấp quỹ để cập nhật các nghiên cứu tính khả thi, hoàn thiện các thiết kế kỹ thuật chi tiết, và lập hồ sơ mời thầu;
  • Nhanh chóng khởi động dự án;
  • Giải pháp cho các nút thắt liên quan đến việc thực hiện dự án, cụ thể là các vấn đề về bảo trợ xã hội (tiến hành khảo sát ban đầu, cập nhật kế hoạch tái định cư và kế hoạch bồi thường, đưa các kế hoạch quản lý môi trường vào hồ sơ mời thầu), đấu thầu (lựa chọn công ty tư vấn thiết kế chi tiết và thực hiện) và giải ngân (mở các tài khoản tạm ứng và quản lý các đơn rút tiền); và
  • Cung cấp các dịch vụ tư vấn giao dịch.

Các hoạt động chuẩn bị của Tiểu dự án sau giai đoạn Nghiên cứu khả thi (như thiết kế kỹ thuật chi tiết, v.v…) phụ thuộc vào khả năng có thể tiếp tục hay không của các dự án đầu tư trên cơ sở kết quả của nghiên cứu khả thi. Ngoài ra, việc phê duyệt tài trợ dự án PPSSF cho công tác chuẩn bị của các Tiểu dự án không đảm bảo rằng dự án sẽ tiếp tục được tài trợ từ nguồn vốn đầu tư của ADB.

Chi phí cho Tiểu dự án sử dụng quỹ PPSSF để chuẩn bị dự án sẽ thay thế cho chi phí dành cho hoạt động chuẩn bị mà nếu không có các tiểu dự án thì sẽ phải trích ra từ chi phi đầu tư dự án.

C.   Tính hợp lệ

Để hợp lệ cho việc xem xét tài trợ dự án PPSSF một tiểu dự án phải đáp ứng một trong các tiêu chí sau (i) nằm trong Kế hoạch Hoạt động Kinh doanh Quốc gia của ADB, (ii) được Chính phủ ưu tiên, (iii) được Bộ KHĐT và ADB thông nhất tại CPM, đoàn xác nhận chương trình quốc gia (CPCM) hoặc đoàn rà soát danh mục đầu tư quốc gia (CPRM).

D. Sổ tay hướng dẫn thực hiện Dự án

Để tham khảo hoặc có thêm thông tin, Cơ quan thực hiện có thể tải về tài liệu Sổ tay hướng dẫn Thực hiện Dự án PPSSF bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh dưới đây:

E.  Các lĩnh vực hỗ trợ

Dự án PPSSF sẽ hỗ trợ cho các dự án thuộc tất cả các lĩnh vực bao gồm:

  • Cơ sở hạ tầng,
  • Giáo dục,
  • Y tế,
  • Nông nghiệp và thủy sản.

F. Thủ tục đấu thầu

Các hoạt động về đấu thầu cho tất cả các tiểu dự án PPSSF được tài trợ bởi Ngân hàng Phát triển Châu Á sẽ được thực hiện theo các hướng dẫn đấu thầu của ADB.

Các hoạt động sử dụng vốn đối ứng trong nước sẽ phải tuân thủ các quy định và thủ tục của Chính phủ Việt Nam.

G. An toàn Xã hội và Môi trường

Dự án PPSSF sẽ tài trợ cho các hoạt động nghiên cứu chuẩn bị dự án do đó sẽ không tạo ra các tác động tiêu cực ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và xã hội. Tuy nhiên, sẽ có những tác động tiêu cực tiềm tàng từ các tiểu dự án có các hoạt động chuẩn bị được PPSSF tài trợ. Do vậy, theo chính sách về an toàn của ADB, hoạt động chuẩn bị của tất cả các Tiểu dự án do PPSSF tài trợ sẽ kết hợp xem xét một cách thích hợp các vấn đề về môi trường và xã hội nhằm tăng thêm giá trị lợi ích cũng như giảm thiểu các tác động tiêu cực có thể có của dự án.

Nếu được quản lý và thực hiện tốt, Dự án dự kiến ​​sẽ tạo ra các tác động tích cực về an toàn, mặc dù gián tiếp, đối với hoạt động cho vay của ADB trong tương lai thông qua việc chuẩn bị các nghiên cứu về an toàn một cách phù hợp, kịp thời và có chất lượng tốt theo yêu cầu của ADB.

Dự án sẽ tài trợ cho việc chuẩn bị các công cụ phù hợp về an toàn như là một phần công tác chuẩn bị của Tiểu dự án nhằm đảm bảo sự tuân thủ các chính sách của ADB về an toàn môi trường và xã hội. Công tác sàng lọc cần được thực hiện đối với từng tiểu dự án để xác định những tác động tiềm tàng chủ yếu về xã hội mà có thể ảnh hưởng đến chính sách an toàn đồng thời xác định loại hình đánh giá cho tiểu dự án.

Năng lực của các Cơ quan thực hiện trong việc chuẩn bị các công cụ an toàn theo quy định sẽ được đánh giá trong quá trình đăng ký tài trợ dự án PPSSF. Dự án này sẽ cung cấp hỗ trợ và tư vấn nếu có yêu cầu.

H. Quản lý tài chính

Các hoạt động quản lý tài chính của Ban Điều phối Dự án và các Tiểu dự án do PPSSF tài trợ phải tuân thủ các quy định liên quan của Ngân hàng Phát triển Châu Á và Chính phủ Việt Nam.

Các Cơ quan thực hiện, thông qua Ban QLDA của các Tiểu dự án sẽ phải chịu trách nhiệm về quản lý tài chính của từng tiểu dự án. Ban ĐPDA sẽ không chịu trách nhiệm phê duyệt hay xác nhận các giao dịch thuộc trách nhiệm của Cơ quan thực hiện.

Các báo cáo tài chính của dự án sẽ được kiểm toán bởi một công ty kiểm toán độc lập được Ban ĐPDA tuyển chọn/ quản lý và được Ngân hàng Phát triển Châu Á chấp thuận. Chi phí thuê công ty kiểm toán sẽ do dự án tài trợ. Ngoài ra, các Cơ quan thực hiện sẽ phải cung cấp số liệu về tài chính cho các báo cáo tài chính hàng quý theo yêu cầu của Ban ĐPDA.

I. Các dự án liên quan

Năm 2010, Ngân hàng Thế giới (WB) xây dựng Quỹ Hỗ trợ Kỹ thuật Chuẩn bị Dự án (PPTAF). Quỹ 100 triệu đô la Mỹ hỗ trợ các dự án được tài trợ bởi Ngân hàng Thế giới thông qua việc chuẩn bị những nghiên cứu tính khả thi, thiết kế chi tiết và hồ sơ mời thầu, và cung cấp các nguồn lực cần thiết để thúc đẩy công tác chuẩn bị dự án. Một vài vấn đề gặp phải trong suốt giai đoạn đầu khi thực hiện dự án, hầu hết là các trì hoãn gây ra bởi quy trình áp dụng phức tạp và thiếu năng lực của cơ quan thực hiện trong việc chuẩn bị và xử lý các đơn đăng ký tài trợ. Dự án PPTAF được coi như là mẫu cho dự án PPSSF, và cũng được quản lý bởi Bộ KHĐT.

Năm 2013, Ngân hàng Phát triển Châu Á bắt đầu Dự án Hỗ trợ Hợp tác Tư nhân – Công thông qua một quỹ 33,9 triệu đô la Mỹ được đồng tài trợ bởi Cơ quan Phát triển Pháp. Dự án hỗ trợ các hoạt động chuẩn bị dự án PPP bao gồm công tác chuẩn bị các nghiên cứu tiền khả thi, các nghiên cứu khả thi chi tiết, và các tài liệu đấu thầu và hợp đồng.